(TBMM) – YENİ Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Akdeniz kıyılarında artan mikroplastik kirliliğini ve Türkiye’nin plastik atık ithalatını TBMM gündemine taşıdı. Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması istemiyle iki ayrı soru önergesi verdi.
YENİ Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Antalya, Mersin ve Akdeniz kıyılarındaki mikroplastik kirliliği ile Türkiye’nin plastik atık ithalatına ilişkin Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması talebiyle TBMM Başkanlığı’na iki ayrı soru önergesi sundu.
Önergelerinde mikroplastik kirliliğinin çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkilerine, Türkiye’nin plastik atık ithalatına, Bakanlığın “Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası” hedeflerine ve mevcut uygulamaların bu hedeflerle uyumuna yer veren Rızvanoğlu, Türkiye’nin politikalarının COP31 ajandasındaki “Sıfır Atık” ile “Okyanuslar ve Denizler” başlıklarıyla uyumlu olup olmadığını sordu.
Rızvanoğlu, tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılmasında geç kalındığını, depozito sisteminin yıllarca ertelendiğini, kaynağında ayrı toplama sisteminin ülke genelinde etkin hâle getirilemediğini ve yasa dışı atık dökümlerini önleyecek yeterli denetim mekanizmasının kurulamadığını belirtti. Türkiye’nin plastik atık ithalatını da gündeme getiren Rızvanoğlu, AB ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarının 2025 yılında yaklaşık 503 bin tona ulaştığına, Birleşik Krallık’tan ise yaklaşık 139 bin ton plastik atık gönderildiğine ilişkin verileri aktardı.
“İTHAL EDİLEN PLASTİK ATIKLARIN NE KADARI GERİ DÖNÜŞTÜRÜLDÜ”
2025 yılında hazırlanan “Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası” kapsamında toplam 44 eylem öngörüldüğünü hatırlatan Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a şu soruları yöneltti:
“Bakanlığınızın elindeki en güncel verilere göre Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında deniz suyu, sediment, kıyı kumu ve deniz canlılarında tespit edilen mikroplastik kirliliğinin düzeyi nedir? Son beş yılda bu kirlilikte nasıl bir değişim yaşanmıştır? 2021-2025 yılları arasında Türkiye’ye ithal edilen plastik atık miktarı yıllar itibarıyla ne kadardır? Bu atıkların ne kadarı geri dönüştürülmüş, ne kadarı enerji geri kazanımı amacıyla yakılmıştır? Plastik atık ithalatının denizlerdeki plastik ve mikroplastik kirliliği üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından hazırlanmış herhangi bir bilimsel etki analizi, risk değerlendirmesi bulunmakta mıdır? Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası kapsamında öngörülen 44 eylemden bugüne kadar hangileri tamamlanmıştır? Son beş yılda plastik atık ithal eden geri dönüşüm tesislerine yönelik kaç denetim gerçekleştirilmiştir?”
SAĞLIK BAKANLIĞI’NA MİKROPLASTİK VE HALK SAĞLIĞI SORULARI
Sağlık Bakanlığı’na sunduğu önergede konunun halk sağlığını da ilgilendirdiğini vurgulayan Rızvanoğlu, bilimsel çalışmalarda mikroplastiklerin insan kanında, plasentada, anne sütünde ve organlarda tespit edildiğini hatırlattı. Rızvanoğlu, Türkiye’de mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik çalışma ve ulusal eylem planı bulunup bulunmadığını da sorarak Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’na şu soruları yöneltti:
“Akdeniz kıyılarındaki yüzme alanlarında görülen mikroplastik kirliliğinin insan sağlığı açısından oluşturabileceği risklere ilişkin Bakanlığınız tarafından herhangi bir inceleme, numune alma, analiz veya bilimsel değerlendirme yapılmış mıdır? Son günlerde kamuoyuna yansıyan mikroplastik kirliliği nedeniyle herhangi bir plaj veya yüzme alanı için denize girilmemesi yönünde tavsiye, uyarı veya kısıtlama kararı alınmış mıdır? Bakanlığınız tarafından hamileler, bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerin mikroplastik maruziyetine ilişkin özel bir araştırma veya izleme programı yürütülmekte midir? Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası sağlık kuruluşlarının mikroplastiklere ilişkin değerlendirmeleri doğrultusunda Bakanlığınız tarafından alınan veya alınması planlanan koruyucu halk sağlığı tedbirleri nelerdir? Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin izlenmesine yönelik ulusal bir eylem planı veya insan biyolojik izlem programı oluşturulmasına ilişkin Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?”
Rızvanoğlu, önergelere ilişkin yaptığı açıklamada ise, “Vatandaşın sorulara açık, bilimsel ve güven veren bir cevap alma hakkı var. Biz de denizlerimizi korumak, halk sağlığını korumak ve bu soruların cevabını almak için sürecin takipçisi olmaya devam edeceğiz” dedi.
